Linia na mapie

Urodziłem się w mieście położonym zaledwie 25 kilometrów od granicy litewskiej. Mój czas dojrzewania wypełniony był suwalskim pejzażem i jego historiami. Niektóre zawierały obco brzmiące imiona i nazwy miejscowości, których znaczenia odkrywałem z młodzieńczym zapałem osadzając geografię legend w mojej realnej, rzeczywistej przestrzeni. Przytoczę tu tylko kilka z nich:  Jegla / Eglė (imię żeńskie oznaczające świerk; królowa węży), Ruta / Rūta (roślina lecznicza posiadająca moc odwracania czarów i odpędzania zła, uważana za symbol czystości oraz imię kobiece), Żaltis / Žaltys (wąż, zaskroniec – baśniowy król węży oraz bóg rzek i jezior), Wiżajny / Vežys / Weyze (z języka litewskiego - rak. Miejscowość na pograniczu polsko – litewskim, gdzie niegdyś znajdowała się słynna karczma serwująca w wyśmienity sposób te skorupiaki. Podobno sam król Władysław Jagiełło zachwycał się ich smakiem), Szurpiły / Šiurpus pilis (straszny gród, jedno z najważniejszych grodzisk Jaćwinów w Sudowi), Gremzdel / Gremzdlai (tonąć, teren podmokły. Wieś, w której stoi mój bez mała stuletni dom ), Wigry / Vyrai (mężczyźni, mężowie – jedna z legend wywodzi nazwę Wigier od pustelników, których na półwyspie wigierskim spotkał Władysław Jagiełło), Suwałki / Suvilkai (w gwarze litewskiej oznacza włóczęgów. Ponoć to oni założyli miasto), Sejny / Seiniai (lit. starcy. Jedna z legend mówi, iż sędziwi rycerze Jagiełły wracając z wojny przeciw Krzyżakom postanowili założyć miasto w zakolu rzeki dziś zwanej Marychą. Seina w języku jaćwieskim oznacza trawy, które bujnie porastają brzegi wód).

Etymologia wskazuje, iż korzeni tych wyrazów należy szukać w językach i mitologii plemion bałtyjskich. Ich ziemie w XIII wieku obejmowały środkowowschodnią Europę szeroko roztaczając się od południowego wybrzeża Bałtyku aż po Zatokę Ryską. Zostawili po sobie wiele śladów materialnych, również w postaci grodzisk. Te miejsca w szczególny sposób wpisują się w pejzaż i łączą dzisiejsze obszary pogranicza polsko – litewskiego. Jedność tych ziem wraz z tkanką społeczną wielokrotnie w historii była niszczona. Kolejne granice dzieliły rodziny i rozbijały dorobek kulturalny wspólnot ludzkich. Dziś jednak ostatnia żelazna kurtyna odchodzi w niepamięć mimo, iż jej złowieszcze relikty wciąż pozostają widoczne.

Podróż po najbliższych mi rubieżach (Polski i Litwy) była poszukiwaniem punktów wspólnych. Litwini, którzy je zamieszkują są jednym z dwóch bałtyjskich narodów przetrwałych do dziś. To w ich języku kryją się mitologiczne nazwy miejscowości i imion, które niegdyś rozpalały moją wyobraźnię. Droga, którą przebyłem pozwoliła mi poznać wielu niezwykłych ludzi oraz ich serdeczną gościnność wynikającą z głębokiego zrozumienia otaczającej nas natury oraz tradycji. To oni są bohaterami mojego projektu.       

Grzegorz Jarmocewicz

Grzegorz Jarmocewicz - artysta działający w obszarze fotografii od 1989r. Dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu Białystok INTERPHOTO, dr sztuki, wykładowca, kurator, juror międzynarodowych konkursów fotograficznych. Prezes Stowarzyszenia Forum Fotografii i Multimediów. Wykładowca - adiunkt w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Autor wielu wystaw w kraju i za granicą oraz publikacji nt. fotografii. Jego prace eksponowane były między innymi w Dielo Centrum - Bratysława, Kaunas Cultural Centre of Various Nations, Fotografie In der Brotfabrik - Berlin, Salon Futura - Rotterdam, Kiek In De Kok - Tallin, Museo Ken Damy di Fotografia Contemporanea w Brescia - Włochy, Galeria FF - Łódź, Foto-Medium-Art - Wrocław, Międzynarodowe Centrum Sztuki - Poznań, Galeria SOK - Kraków, Mała Galeria ZPAF w Warszawie. Jego fotografie znajdują się w kolekcjach prywatnych, w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Museo Ken Damy w Brescia we Włoszech, w Muzeum Okręgowym w Suwałkach oraz Centrum Ludwika Zamenhofa w Białymstoku.